သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါသည် မိုးရာသီတွင် အများဆုံး ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် မေလမှ စက်တင်ဘာလအတွင်း အဖြစ်များပါသည်။ ဤရောဂါသည် အသက်အရွယ်၊ ကျား/မ မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း၊ အသက် ၅ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်အတွင်းရှိ ကလေးငယ်များတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရပါသည်။
ရောဂါကူးစက်ပုံ
သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါပိုးသည် ခြင် (Aedes Mosquito) မှတစ်ဆင့် လူတစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ ကူးစက်သော ရောဂါဖြစ်ပါသည်။
- ကိုက်သည့်အချိန်: သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖြစ်စေသော ခြင်သည် နေ့ခင်းဘက်တွင် ကိုက်လေ့ရှိသည်။
- ဥချပေါက်ပွားရာနေရာ: သန့်ရှင်းသော၊ ရေစီးရေလာမရှိသော အိုင်များ သို့မဟုတ် အဖုံးလုံအောင် ပိတ်မထားသော ရေလှောင်ကန်များနှင့် ပုံးများတွင် ဥချပေါက်ပွားတတ်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာ အဆင့်ဆင့်
သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ၏ လက္ခဏာများသည် အောက်ပါ အဆင့်လေးဆင့်အတိုင်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲတတ်ပါသည်။
အဆင့် (၁): အဖျားကြီးခြင်းအဆင့် (Febrile Phase)
- ရုတ်တရက် အဖျားကြီးခြင်း
- ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် ကိုယ်လက်များ ပြင်းထန်စွာ ကိုက်ခဲခြင်း
- အစားအသောက်ပျက်ခြင်း
- လက်မောင်းနှင့် ပေါင်အရေပြားပေါ်တွင် အနီစက်များ ထွက်လာခြင်း
- ပျို့အန်ခြင်းနှင့် ဗိုက်နာခြင်း (အချို့တွင် အညိုရောင်အရည်များ အန်နိုင်သည်)
အဆင့် (၂): သွေးယိုစီးခြင်းအဆင့် (Mild Hemorrhagic Signs)
- နှာခေါင်းသွေးယိုခြင်း
- သွားဖုံးမှ သွေးယိုစီးခြင်း
- ဝမ်းထဲတွင် သွေးပါခြင်း သို့မဟုတ် သွေးဝမ်းသွားခြင်း
အဆင့် (၃): စိုးရိမ်ရသည့်အဆင့် (Critical Phase / Early Shock)
- လူနာ၏ သွေးခုန်နှုန်း အားနည်းလာခြင်းနှင့် မြန်ဆန်လာခြင်း
- ခြေဖျား၊ လက်ဖျားများ အေးလာခြင်း
- အသားအရည် ဖျော့တော့လာပြီး မအီမသာ ဖြစ်လာခြင်း
အဆင့် (၄): ရှော့ခ်ရိုက်ခြင်းအဆင့် (Severe Shock)
- သွေးပေါင်ချိန် တအားကျဆင်းလာပြီး တိုင်းတာရန် ခက်ခဲခြင်း
- သတိလစ်မေ့မြောခြင်း သို့မဟုတ် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခြင်း
အရေးကြီးသော သတိပြုချက်: ရောဂါစတင်ဖြစ်ပွားသည့် ၂ ရက်မှ ၇ ရက်အတွင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသော ကာလဖြစ်သည်။ ဤကာလအတွင်း ကုသမှု နောက်ကျပါက အသက်အန္တရာယ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ရောဂါဖြစ်ပါက လိုက်နာရမည့် ကုသမှုများ
လူနာတွင် သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ လက္ခဏာရှိသည်ဟု သံသယရှိသည်နှင့် စောစီးစွာ ဆေးကုသမှုခံယူစေခြင်းသည် လူနာအတွက် လုံခြုံစိတ်အချရဆုံး ဖြစ်သည်။ အိမ်တွင် စောင့်ရှောက်နေစဉ် အောက်ပါတို့ကို လုပ်ဆောင်ပါ-
- ရေဓာတ်ဖြည့်တင်းခြင်း: ရေများများ၊ ဓာတ်ဆားရည်များ (ORS) သို့မဟုတ် အသီးဖျော်ရည်များ သောက်ပေးပါ။
- အဖျားချခြင်း: မကြာခဏ ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။ ပါရာစီတမော (Paracetamol) သောက်သုံးနိုင်ပါသည်။
- ရှောင်ရန်ဆေးများ: အက်စပရင် (Aspirin) နှင့် အိုင်ဗျူပရိုဖင် (Ibuprofen) ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများသည် သွေးယိုစိမ့်မှုဖြစ်ပွားစေနိုင်သောကြောင့် လုံးဝမသောက်သုံးသင့်ပါ။
ကာကွယ်ခြင်း နည်းလမ်းများ
သွေးလွန်တုပ်ကွေး မဖြစ်ပွားစေရန်အတွက် ခြင်များကို နှိမ်နင်းပြီး ခြင်ကိုက်မခံရအောင် နေထိုင်ခြင်းသည် အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါသည်။
- ခြင်ကိုက်မခံရအောင် နေပါ: အပြင်ထွက်သည့်အခါ ခြင်ဆေးလိမ်းပါ။
- ခြင်ထောင်နှင့် အိပ်ပါ: နေ့ခင်း၊ ညခင်း အိပ်ချိန်မရွေး ခြင်ထောင်နှင့် အမြဲအိပ်ပါ။
- ခြင်ပေါက်ပွားရာ နေရာများ ဖျက်ဆီးခြင်း: ရေထည့်ထားသော နေရာများကို စနစ်တကျ လုံအောင် ဖုံးအုပ်ခြင်းနှင့် ရေကို အမြဲလဲလှယ်ပေးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ပါ။
- သန့်ရှင်းရေး: ရေဆိုးမြောင်းများ၊ ရေဝပ်နေသော နေရောင်ခြည်မရသော နေရာများတွင် သန့်ရှင်းရေးကို မကြာခဏ လုပ်ပေးပါ။